Ας μιλήσουμε για...λογοθεραπεία

Συχνά ακούμε γύρω μας γονείς, φίλους οικογένειες να συζητούν μεταξύ τους και να λένε θα βρούμε ένα λογοθεραπευτή, θα ξεκινήσουμε λογοθεραπεία. Να αγχωθώ ή όχι, αλλά εντάξει και ο σύζυγος μου άργησε να μιλήσει, και εγώ δεν έλεγα όμως το /s/ σωστά και μετά το βρήκα μόνη μου. Τι είναι όμως η λογοθεραπεία στο σήμερα, δημιουργική απασχόληση, δραστηριότητα για το παιδί, μόδα, ανάγκη ή κάτι άλλο?


Τι είναι η λογοθεραπεία;


Λογοθεραπεία ονομάζεται η επιστήμη που σχετίζεται με την αξιολόγηση, τη διάγνωση, την αντιμετώπιση και την αποκατάσταση μέσω της θεραπείας, την πρόληψη διαταραχών λόγου, ομιλίας, επικοινωνίας, ροής, φωνής, σίτισης, κατάποσης, καθώς και αναπτυξιακών και νευρολογικών διαταραχών. Ακούγοντας λοιπόν τα παραπάνω και τον όρο θεραπεία, το μυαλό των γονέων και ειδικότερα των μικρών μας φίλων πάει σε λευκές ιατρικές ρόμπες, ενέσεις, εξετάσεις, καταστάσεις "κάτσε εδώ ήσυχα" και αγχωτικές διαδικασίες. Η αλήθεια είναι όμως ότι λογοθεραπεία θα πει θεραπευτές με χαμόγελο και ευγένεια γεμάτους καλοσύνη, αγάπη, κατανόηση και προσοχή για τον ακροατή τους, σε αίθουσες πολύχρωμες με ζωγραφιές στολισμένες, γεμάτες με κάθε λογής παιχνίδια, κάρτες επιτραπέζια και αυτοκόλλητα με όλους τους συνδυασμούς ηρώων!


Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι:


Σε αυτό το σημείο πρέπει να γίνει κατανοητό ότι είναι διαφορετικά πράγματα ο λόγος, η ομιλία και η επικοινωνία ενός παιδιού, τα οποία όμως πρέπει να έχουμε κατά νου ότι είναι συνυφασμένα μεταξύ τους.


Τον όρο λόγο μπορούμε να τον χωρίσουμε σε δύο κατηγορίες: τον αντιληπτικό και τον εκφραστικό. Αντιληπτικός λόγος θα πει το πως κατανοούμε τις πληροφορίες που είτε μας δίνονται είτε τις δίνουμε, τις λέξεις που θα χρησιμοποιήσουμε για να μιλήσουμε και να ζητήσουμε κάτι. Εκφραστικός λόγος θα πει το πως εκφράζουμε τις πληροφορίες που θέλουμε ή έχουμε κληθεί να δώσουμε, πως θα χρησιμοποιήσουμε σωστά τη λέξη στην περίσταση φτιάχνοντας προτάσεις και αργότερα να τις μεταφέρουμε και στο γραπτό μας λόγο.


Για την ομιλία περιοριζόμαστε στη σωστή άρθρωση ενός παιδιού, εάν δηλαδή παράγει σωστά τους ήχους των φωνημάτων της γλώσσας του και την ποιότητα της φωνής του, δηλαδή εάν το παιδί μιλάει χαμηλόφωνα ή πολύ δυνατά χωρίς να αντιλαμβάνεται τη σταθερότητα ή την ένταση της φωνής του. Σταθερές οι οποίες σε περίπτωση που αντιμετωπίζουν δυσκολίες, δημιουργούν την εικόνα μη κατανοητής ομιλίας πέραν των οικείων προσώπων που περιβάλλουν το παιδί.


Με τον όρο επικοινωνία αναφερόμαστε στη λεκτική που είναι ουσιαστικά η χρήση του λόγου και την ομιλίας και τη μη λεκτική επικοινωνία που μας ενδιαφέρει η γλώσσα του σώματος ενός παιδιού. Δηλαδή η στάση του σώματός του, οι εκφράσεις του, η βλεμματική επαφή του και οι χειρονομίες που χρησιμοποιεί. Όταν παρουσιάζεται δυσκολία σε κάποια από τις δύο, αναφερόμαστε σε διαταραχές επικοινωνίας.


Με τους όρους πρώιμη παρέμβαση και καθυστέρηση του λόγου αναφερόμαστε στους μικρότερους φίλους μους άνω των 2,5 ετών οι οποίοι αντιμετωπίζουν συνήθως δυσκολίες στη σίτιση, την ομιλία, το λόγο και την επικοινωνία λόγω καθυστέρησης κατάκτησης αναπτυξιακών οροσήμων.


Οι διαταραχές άρθρωσης είναι μια κατάσταση κατά την οποία τα παιδιά δε μπορούν να παράγουν συγκεκριμένους ήχους φωνημάτων σε όλες τους τις λέξεις, χωρίς όμως αυτό να συνεπάγεται την ακουστική τους διάκριση με άλλα φωνήματα.


Οι φωνολογικές διαταραχές πραγματεύονται μια εικόνα παιδιού η οποία μοιάζει με αυτήν των αρθρωτικών διαταραχών που προαναφέραμε ,αλλά με τη διαφορά ότι τα λάθη εδώ είναι μη σταθερά στα φωνήματα και συνήθως συνεπάγεται κακή ακουστική διάκριση των φωνημάτων και των φθόγγων που χρησιμοποιεί το παιδί.


Με τον όρο διαταραχές ροής αναφερόμαστε συνήθως στον τραυλισμό. Η εικόνα του τραυλισμού περιγράφεται από διακοπές του προφορικού λόγου ενός παιδιού με μπλοκαρίσματα, επαναλήψεις και επιμηκύνσεις συλλαβών ή φθόγγων. Ο τραυλισμός μπορεί να είναι αναπτυξιακός και να εμφανιστεί για κάποιο διάστημα στη ζωή του παιδιού και μετά σταδιακά να εξαλειφθεί, ή ενώ έχει εξαλειφθεί αργότερα να επανεμφανιστεί.


Οι διατροφικές διαταραχές στη βρεφική ή πρώιμη παιδική ηλικία περιγράφονται ως άρνηση του παιδιού να καταναλώσει ορισμένες ομάδες τροφίμων υγρών σύμφωνα με την υφή, το χρώμα, το σχήμα και την οσμή.


Στο σημείο αυτό όπου έχουμε αναφερθεί τι πραγματεύεται η επιστήμη της λογοθεραπείας και ποια είναι η δουλειά των λογοθεραπευτών, πρέπει να τονίσουμε το ποσό σημαντική είναι η θέση του γονέα σε όλο αυτό. Σε πρώτο επίπεδο ο γονέας καλείται να αφουγκραστεί το παιδί του και την ανάγκη που μπορεί να έχει, χωρίς να σπεύσει να διαβάσει από μόνος του πληροφορίες στο διαδίκτυο, οι οποίες μπορεί να είναι ασαφής και να μην αρμόζουν με την εικόνα του παιδιού τους. Πρέπει να έχουν κατα νου ότι η λογοθεραπεία επιβάλλει χρόνο και συνεργασία, πράγμα που σημαίνει ότι εάν υπάρχει κάποια ανάγκη με μία έγκαιρη παρέμβαση, η εικόνα του παιδιού θα βελτιωθεί σε σύντομο χρονικό διάστημα. Λογοθεραπεία δε θα πει θεραπευτικό πλαίσιο για ένα παιδί χωρίς ημερομηνία λήξης, αλλά σωστή παρέμβαση σύμφωνα πάντα με τις ανάγκες που απαιτούνται και μπορεί να προκύψουν, έχοντας στο μυαλό μας ένα τριγωνικό μοντέλο: παιδιού, θεραπευτή και γονέα για τη μέγιστη απόδοση του θεραπευτικού προγράμματος.


Κωνσταντίνα Ν. Μάγκα.

Λογοθεραπεύτρια MSc